Zo schrijf je een sterke lead

Door Manon Duintjer

Hoe verleid ik jou deze schrijftip te lezen? Met een zintuiglijke beschrijving of een gek citaat? Of wil je dat ik met de deur in huis val? Een goeie lead is een belofte, en ik beloof je: met deze tip schrijf jij ze ook.

Een lead is onontbeerlijk

Of je nu een interview of een reportage schrijft een goeie lead is onontbeerlijk om je lezers te verleiden jouw verhaal te lezen. Een lead, soms ook teaser of ankeiler genoemd is de tekst tussen de kop en het daadwerkelijke verhaal en wordt vaak vet of in een groter lettercorps gezet. Een goeie lead telt 30 tot 50 woorden, geeft de essentie van het verhaal weer én prikkelt de lezer verder te lezen, bijvoorbeeld door een nieuwsfeit, een quote of door de lezer direct aan te spreken. Je schrijft een lead in kernachtige en actieve zinnen en vermijdt bijvoeglijk naamwoorden.

Een intro is iets anders

Verwar de lead niet met het intro. Een intro is het eerste deel van het lopende verhaal, vaak een of twee alinea’s, waarin je de lezer de wereld van het je interview/reportage intrekt. Een goed intro zet de lezer op het spoor wat betreft onderwerp, invalshoek en schrijfstijl en biedt dikwijls sfeer, geuren, kleuren, kortom zet de zintuigen aan.

Weet wat je schrijft en voor wie

Je schrijft je lead pas als je verhaal helemaal klaar is, want dan weet je precies wat je kernboodschap is. Voor een lead is het ook belangrijk dat je weet voor welk medium en dus voor welke doelgroep je schrijft, want dat heeft invloed op de toon en op de focus die je legt.

Kijk eens naar dit voorbeeld

Een aantal jaar geleden interviewde ik Ellie Lust voor een verhalenbundel met de titel Wat ik van mijn moeder leerde. Het interview ging onder meer over haar jeugd in Oostzaan, over haar vrouw Boukje, over haar politiewerk en natuurlijk over de lessen van haar moeder.

De lead in het boek zag er als volgt uit:

Ellie Lust (1966) is woordvoerder voor de Amsterdamse politie en regelmatig te zien in nieuwsitems en Opsporing verzocht. In 2016 deed ze mee aan Wie is de mol? en sinds 2018 heeft ze haar eigen programma Ellie op patrouille. Ondanks de roem is ze altijd zichzelf gebleven mede dankzij de lessen van haar moeder.

Tikkeltje saai als ik het nu teruglees, maar ter mijn verdediging: ik moest Ellie in de lead introduceren, omdat daar verder nergens plek voor was. De essentie zit er in ieder geval in: we weten dat het gaat om Ellie Lust en de lessen van haar moeder.

Maar stel dat ik het interview voor een Moederdagspecial van Margriet moest schrijven dan zou de lead er zo uit kunnen zien:

Op Moederdag herdenkt politievrouw Ellie Lust (52) haar moeder, die twintig jaar geleden overleed aan een hartstilstand. Haar lessen zijn voor altijd in Ellie verweven, ‘bescheidenheid siert de mens’ voorop.

In deze lead refereer ik expliciet aan Moederdag, noem ik Ellies leeftijd ipv geboortejaar en geef ik een voorbeeld van een les waarvan ik denk dat die de Margriet lezers zal aanspreken.

En voor het Zaandams Dagblad zou ik ervan kunnen maken:

Hoewel ze al jaren voor de Amsterdamse politie werkt, klinkt de Zaanse ‘ai’ klank nog steeds door in Ellies stem. Ze groeide op in Oostzaan met een moeder die haar zuinigheid en bescheidenheid bijbracht. Dat maakt Ellie tot de vastberaden vrouw die ze vandaag de dag is.

Twee keer verwijs ik naar Oostzaan en geef de Zaankanters reden om trots te zijn op ‘hun Ellie’. Daarnaast voel je als lezer, zij het wat impliciet, dat je een portret van Ellie gaat lezen waarin een rol is weggelegd voor haar moeder.